OCAĞI KAPATTIN, PEKİ YA ZİHNİNİ? – OKB VE TAKINTI DÖNGÜSÜ

Bazen her şey masum bir “emin olma” ve kontrol ihtiyacıyla başlar. “Acaba ocağı kapattım mı?” sorusu, sizi evin yolunu üç kez kontrol etmeye iter. Bu, dışarıdan bakan için basit bir dalgınlık ya da titizlik gibi görünür. Her şey zihne izinsizce sızan, rahatsız edici bir düşünceyle (obsesyon) başlar ve beraberinde yoğun bir felaket senaryosu ile devam eder ve tekrarlayıcı davranışlarla kişinin içinden çıkamadığı bir kısır döngüye dönüşür. Bu düşünceler, sıradan bir unutkanlık kaygısı değil size kontrol ettiğinizi hissettiren bir esarettir.

Asıl mesele, düşüncenin kendisi değil, ona yüklediğiniz abartılı sorumluluk ve hataydı. Zihin, “Sadece bir düşünce” demek yerine, “Bunu düşünüyorsam gerçek olabilir, derhal önlem almalıyım” komutunu verir. İşte bu noktada beden alarmda, avuçlar terli, kalp hızlanmıştır. Dayanılmaz bir iç sıkıntısı sarar her yanınızı. Bu yoğun kaygı ve rahatsızlık hissinden kurtulmak için devreye nötralize edici davranış (kompülsiyon) girer: ocağı tekrar tekrar kontrol etmek.

O an yapılan kontrol, kısa süreli devasa bir rahatlama sağlar. Fakat bu rahatlama bir tuzaktır. Beyin, “Madem kontrol edince kaygım geçti, demek ki kontrol etmezsem gerçekten felaket olur” mesajını pekiştirir. Böylece her kontrol, bir sonraki obsesyonun davetiyesini çıkarır. Döngü daraldıkça, kontrol sayısı beşe, ona, yirmiye çıkar; artık evden çıkamaz, işinize geç kalır, hayatınızı bu ritüellerin etrafında yeniden kurmak zorunda kalırsınız.

Kırılma noktası, o sahte güvenlik davranışını yapmamayı göze alabilmektir. Eyleme geçirecek cesaret cümlesi şudur: “Kaygı, aniden bastıran bir sağanak gibidir; gelir, ıslatır ve geçer. Önemli olan, her yağmurda eve kapanmak yerine, şemsiyeyi açıp yürümeye devam edebilmektir. Yağmuru durduramazsınız ama ıslanmaktan korunmak mümkün.” Kontrol etmediğinizde yükselen kaygı, tıpkı bir dalga gibi zirve yapıp kendiliğinden sönecektir. Döngüyü beslemeyi bıraktığınız anda, beyninizin yeni ve sağlıklı bir güvenlik şeması öğrenmesi mümkün.

Klinik Psikolog Büşra Kırca

Çocuk, Ergen ve Aile Danışmanı | Nilüfer/Bursa

@klinikpsikologbusrakirca |  0531 662 3087